Project Loneliness Revisited 2.0 a.k.a. Chatroulette

Ongeveer een maand geleden las ik op Frankwatching.com een artikel over de nieuwe internet hype; ‘Chatroulette‘. Dit artikel deed mij onmiddellijk denken aan een van mijn eindexamenwerken; ‘Project Loneliness’. Onderstaande tekst schreef ik als onderbouwing voor het project ‘Project Loneliness Revisited’, een 4-tal prints op canvas. Met deze doeken heb ik op meerdere plekken in Rotterdam en Amsterdam geëxposeerd, waaronder in Off_Corso, FW:BK en mijn eigen tijdelijke Gallerie Atelier Spécial. Waarschuwing: onderstaande tekst kan op sommige punten gedateerd overkomen!

Voorgeschiedenis

Toen ik in 1999 een webcam kocht, werd daarbij het programma iVisit geleverd. Met dit programma kun je online webcams bekijken. Webcams zijn camera’s die mensen thuis of op hun werk aan hun computer hebben gekoppeld en waarmee zij live via het internet videobeelden kunnen uitzenden. Je kunt zo’n camera ook als beeldtelefoon gebruiken of er korte filmpjes mee opnemen.

Na een uurtje of twee met dit programma gespeeld te hebben bekroop mij een unheimisch gevoel. Het merendeel van de mensen waarmee ik via het programma communiceerde maakte op mij een eenzame indruk. Het leek alsof voor hen het programma het enige contact met de buitenwereld was. Blijkbaar was de webcam een manier om uit hun sociale isolement te treden.

Ik kwam een groot aantal mannen en een enkele vrouw tegen die voor de camera masturbeerden. De schaamteloosheid waarmee deze mensen zichzelf tentoonstelden was voor mij shockerend. Ondanks de letterlijke zichtbaarheid, via de webcam, van deze personen blijven zij in feite anoniem. Zij kunnen zich iedere identiteit aanmeten die zij willen en die vrijheid lijkt voor sommige mensen een vrijbrief te zijn om aan heersende normen en waarden te ontsnappen en zich compleet te laten gaan. Terwijl ik naar hen keek raakte ik gefascineerd: wie zijn deze mensen en waar komen zij vandaan? Wat drijft hen in hun exhibitionisme en de keuze die zij maken om op zo’n manier in de openbaarheid te treden? Deze vragen waren de basis voor ‘Project Loneliness’.

Voor ‘Project Loneliness’ heb ik een aantal weken onder het alias Doctor Bernard via het internet webcams bekeken. Ik droeg hierbij een bril en een ‘geleende’ doktersjas van het Dijkzicht Ziekenhuis. Achter mij hing een lichtbak met röntgenfoto’s, een overblijfsel van een eerder kunstproject. Door in de huid te kruipen van een dokter, ook een valse identiteit, creëerde ik een vertrouwenspersoon waarmee ik met sommige van deze mensen in gesprek ben gegaan. Wanneer het beeld goed doorkwam, maakte ik screenshots met behulp van het programma Snapz Pro. Na enige tijd ontstond een bizarre verzameling van beelden.

De communicatie tussen de gebruikers van het programma iVisit vindt plaats in een denkbeeldige ruimte waarop kan worden ingelogd, onderverdeeld in verschillende kamers of rooms. Elke kamer heeft een naam die iets zegt over het soort bezoekers die zich daarin bevinden. Bijvoorbeeld ‘Gay Room’ of ‘Family Chat’. Alle gebruikers hebben een alias, die de functie heeft de nieuwsgierigheid van de anderen te prikkelen, waarna men hun webcam kan ‘openen’ door op hun naam te klikken. ‘Just him39′, ‘SusieQzy251′, ‘BillClinton’, ‘BigDick’, ’50male4fem prefer2c’, ‘Littlecharmypuppy’, waren namen die ik zoal tegenkwam. Ik bevond mij voornamelijk in de ‘Main Lobby’ en in de ‘Adult Room’.

Eerste expo Project Loneliness: Kunsthal Rotterdam (2000)

De eerste uitvoering van ‘Project Loneliness’ werd getoond tijdens de eindexamenexpositie van de Willem de Kooning Academie in de Kunsthal te Rotterdam (2000). Hiertoe heb ik een grote aantal prints met screenshots van webcams op een denkbeeldig raster aan twee wanden gehangen. Het raster refereerde aan de gestructureerde chaos van het internet. Een aantal prints werden herhaald omdat ik deze mensen meerdere malen op het net ben tegengekomen.

De prints waren uitvergrotingen van de screenshots. Daardoor werden ook de pixels waaruit het digitale beeld is opgebouwd vergroot. Deze vergrote pixels en de erbarmelijke kwaliteit van het beeld deden denken aan beelden van bewakingscamera’s en amateuristische live-registraties. Zonder deze kenmerken van het beeld zou de link met videobeelden van het internet minder snel gelegd worden.

Op de vloer ervoor stonden twee lichtkranten met de tekst ‘Was ist Leben ohne…./Hummmpahpah.’ Deze tekst heb ik eronder gezet omdat de beelden die je ziet zijn vrij hard zijn. Om het geheel niet als een freakshow te laten overkomen had ik een middel nodig om deze indruk te relativeren.

Mijn bedoeling met ‘Project Loneliness’ is niet de toeschouwer te shockeren, maar te kijken of de toeschouwer hetzelfde unheimische gevoel aan deze beelden overhoudt als ik. ’Project Loneliness’ benadrukt voor mij de banaliteit van het bestaan.

Project Loneliness Revisited (2002)

Bij de tweede uitvoering van ‘Project Loneliness’, ‘Project Loneliness Revisited’, ben ik uitgegaan van dezelfde screenshots, maar heb deze nog verder vergroot en geprint op canvas (100cm x 75cm). Door deze prints op te spannen als zijnde schilderij, krijgt het beeld een monumentaal karakter. Tevens zijn de beelden in deze vorm sterk genoeg om zelfstandig getoond te worden. Alleen hun titel en sterk uitvergrootte pixels herinneren nog aan hun oorsprong.